Wyobraź sobie sytuację: siedzisz w domu, nagle telefon wibruje. Powiadomienie z aplikacji bankowej: „Otrzymałeś przelew na telefon BLIK”. Kwota? Może to być 50, 200 albo 1000 złotych. Nadawca? Całkowicie nieznany. Pierwsza myśl to pomyłka. Druga – uczciwość nakazuje odesłać pieniądze. I właśnie w tym momencie wpadasz w pułapkę.
Nowy schemat oszustwa, przed którym ostrzega Biuro Informacji Kredytowej (BIK) oraz policja, celuje nie w kupujących, ale w przypadkowych właścicieli numerów telefonów. Mechanizm jest podstępny, bo wykorzystuje naszą naturalną chęć pomocy i naprawienia błędu.
Jak działa mechanizm „na przypadkowy numer”?
Scenariusz tego ataku jest precyzyjnie wyreżyserowany i angażuje trzy strony: oszusta, nieświadomego kupującego oraz Ciebie – „słupa” z przypadku.
- Fałszywe ogłoszenie: Przestępca wystawia na popularnym portalu ogłoszeniowym atrakcyjny towar (np. elektronikę, zabawkę) w dobrej cenie.
- Podstawienie numeru: Jako formę płatności wskazuje przelew na telefon BLIK. Jednak zamiast swojego numeru, podaje Twój numer telefonu. Skąd go ma? Mógł go wylosować lub znaleźć w wyciekach danych.
- Transfer środków: Ofiara nr 1 (kupujący) przelewa pieniądze na Twój numer, myśląc, że płaci za towar. Środki lądują na Twoim koncie.
- Kontakt i presja: Chwilę po zaksięgowaniu wpłaty, oszust dzwoni lub pisze do Ciebie. Tłumaczy, że się pomylił, wpisał błędną cyfrę i prosi o natychmiastowy zwrot środków.
Może Cię zainteresować: Najlepsze serwery DNS – zwiększ prywatność i bezpieczeństwo
Gdzie jest haczyk?
Kluczowy moment oszustwa to prośba o zwrot. Przestępca zazwyczaj prosi o przelanie pieniędzy na inny numer telefonu lub inny rachunek bankowy niż ten, z którego przyszły środki. Często tłumaczy to zablokowanym kontem, brakiem dostępu do aplikacji lub po prostu „koleżeńską prośbą”.
Jeśli ulegniesz presji i wykonasz przelew samodzielnie:
- Legalizujesz kradzież: Przesyłasz pieniądze (które pochodzą od oszukanego kupującego) dalej do przestępcy, zrywając cyfrowy ślad.
- Tracisz ochronę: Dla banku Twój przelew jest nową, dobrowolną transakcją.
- Stajesz się podejrzanym: Gdy kupujący zorientuje się, że nie dostanie towaru, zgłosi sprawę na policję. Poda Twój numer telefonu i Twoje dane jako osoby, która przyjęła pieniądze. To do Ciebie zapukają funkcjonariusze w celu wyjaśnienia sprawy o przywłaszczenie lub współudział.
Procedura bezpieczeństwa: Co zrobić w takiej sytuacji?
Jeśli na Twoim koncie pojawi się nieoczekiwany przelew BLIK, zachowaj zimną krew. Emocje i pośpiech są Twoim wrogiem.
- Nie ruszaj pieniędzy: Pod żadnym pozorem nie wydawaj tych środków, ale też nie odsyłaj ich samodzielnie.
- Zignoruj presję: Oszust może prosić, błagać, a nawet grozić policją. Nie wdawaj się w dyskusje. Jeśli to faktyczna pomyłka uczciwej osoby, ta sama zgłosi się do swojego banku.
- Zgłoś sprawę w banku: Skontaktuj się z infolinią lub udaj się do oddziału. Poinformuj, że otrzymałeś błędny przelew i podejrzewasz próbę oszustwa. Złóż dyspozycję zwrotu środków tą samą drogą, którą przyszły (tzw. chargeback lub procedura reklamacyjna inicjowana przez bank).
- Zabezpiecz dowody: Zrób zrzuty ekranu rozmów, jeśli oszust się z Tobą kontaktował. Mogą być przydatne dla policji.
Aspekt prawny
Pamiętaj, że chociaż nie możesz odesłać pieniędzy „na własną rękę” do przestępcy, nie możesz ich też zatrzymać. Środki te nie należą do Ciebie, a ich wydanie może zostać zakwalifikowane jako bezpodstawne wzbogacenie (Art. 405 Kodeksu cywilnego) lub przywłaszczenie. Jedyną bezpieczną drogą jest oficjalna ścieżka bankowa.
Cyberprzestępcy stale modyfikują swoje metody. Tym razem liczą na to, że odruchowa uczciwość wygra z ostrożnością. Bądź mądrzejszy – niech bank zajmie się „odkręcaniem” cudzych błędów.
