Przy każdym komputerze, który trafia do mnie na biurko, robię to samo. Wciskam Win+R i wpisuję kilka znaków. Microsoft co chwilę przebudowuje Ustawienia, a okno Uruchom działa tak samo od lat. Jest po prostu szybsze.
Poniżej przedstawiam komendy, których używam najczęściej. Pogrupowałem je według sytuacji, w których naprawdę się przydają.
Mały trik na start
Okno Uruchom otwierasz skrótem Win+R. Większość komend zadziała też po wpisaniu w menu Start. Warto znać jeszcze jedno. Jeśli zamiast Enter wciśniesz Ctrl+Shift+Enter, program uruchomi się z uprawnieniami administratora. Przydaje się przy cmd i regedit.
Co siedzi w tym komputerze?
msinfo32 otwiera Informacje o systemie. Widzę tu wersję Windows, BIOS, procesor, ilość RAM i tryb rozruchu. To pierwsza rzecz, jaką sprawdzam przy nieznanym sprzęcie. Opcja Plik > Eksportuj zapisuje wszystko do pliku tekstowego.
dxdiag uruchamia narzędzie diagnostyczne DirectX. Pokazuje kartę graficzną, sterownik i ilość pamięci wideo. Przydatne, gdy klient pyta, czy gra ruszy.
devmgmt.msc to Menedżer urządzeń. Żółty wykrzyknik od razu mówi mi, gdzie brakuje sterownika.
Diagnostyka i wydajność
resmon otwiera Monitor zasobów. Menedżer zadań pokazuje, że dysk pracuje na 100%. Monitor zasobów pokazuje, który proces to robi.
perfmon /report generuje raport diagnostyczny systemu. Zbiera dane przez około minutę i wskazuje ostrzeżenia. Wymaga uprawnień administratora.
eventvwr.msc to Podgląd zdarzeń. Przy losowych restartach i niebieskich ekranach zaglądam tu w pierwszej kolejności. Dziennik System zwykle mówi więcej niż użytkownik.
Dyski i porządki
diskmgmt.msc otwiera Zarządzanie dyskami. Tu inicjuję nowy dysk, zmieniam literę i sprawdzam partycje. Nowy SSD, którego nie widać w Eksploratorze, prawie zawsze czeka właśnie tutaj.
cleanmgr uruchamia Oczyszczanie dysku. Przycisk „Oczyść pliki systemowe” usuwa stare pliki aktualizacji. Po dużej aktualizacji Windows potrafi to zwolnić kilka, a czasem kilkanaście GB.
%temp% otwiera folder plików tymczasowych. Zaznaczam wszystko i usuwam. Część plików jest w użyciu i Windows ich nie skasuje. To normalne, pomijam je.
Może Cię zainteresować: Test szybkości dysku twardego w CMD
Autostart, usługi i rozruch
msconfig to Konfiguracja systemu. Najważniejsza jest karta Rozruch. Zaznaczam tu Bezpieczny rozruch, gdy system nie chce normalnie działać. Po naprawie trzeba to odznaczyć, inaczej komputer za każdym razem wstanie w trybie awaryjnym. Na karcie Usługi robię czysty rozruch. Zaznaczam „Ukryj wszystkie usługi firmy Microsoft” i wyłączam resztę. Jeśli problem znika, winny jest któryś program firm trzecich.
services.msc to pełna lista usług. Tu zmieniam typ uruchamiania i restartuję zawieszoną usługę, na przykład bufor wydruku.
shell:startup otwiera folder Autostart bieżącego użytkownika. Wrzucony tu skrót uruchomi się przy logowaniu. Może to być program, skrypt albo strona WWW. Wersja dla wszystkich użytkowników to shell:common startup.
Programy, dźwięk i zasilanie
appwiz.cpl otwiera klasyczne Programy i funkcje. Lista jest zwarta i można ją sortować po dacie instalacji. Tak najszybciej znajduję śmieci, które zainstalowały się „przy okazji”.
mmsys.cpl to stary panel Dźwięk. Ustawiam tu domyślne wyjście i wejście audio oraz wyłączam urządzenia, które mieszają. Mniej klikania niż w Ustawieniach.
powercfg.cpl otwiera Opcje zasilania. Przy laptopach, które „same się usypiają”, zaczynam właśnie od tego.
Sieć i konta
ncpa.cpl pokazuje Połączenia sieciowe. Tu wyłączam i włączam kartę, ustawiam ręcznie DNS albo adres IP.
netplwiz otwiera zaawansowane ustawienia kont. Można tu m.in. zarządzać użytkownikami i ich grupami. W Windows 11 opcja automatycznego logowania bywa ukryta, dopóki w ustawieniach logowania włączone jest wymaganie Windows Hello.
sysdm.cpl to Właściwości systemu. Stąd tworzę punkt przywracania, zmieniam nazwę komputera i edytuję zmienne środowiskowe.
gpedit.msc otwiera Edytor zasad grupy. Działa tylko w wersjach Pro, Enterprise i Education. W Windows Home komenda po prostu nie zadziała.
A jak to wygląda w Linuksie?
Na co dzień pracuję też na CachyOS z KDE Plasma. Odpowiednikiem okna Uruchom jest tam KRunner. Otwieram go skrótem Alt+Spacja albo Alt+F2. Wpisuję nazwę programu, polecenie albo nawet działanie matematyczne. W GNOME skrót Alt+F2 też otwiera podobne okno.
Podsumowanie
Nie trzeba znać wszystkich tych komend na pamięć. Wystarczy kilka, które pasują do tego, co robisz najczęściej. U mnie to msinfo32, msconfig, eventvwr.msc i appwiz.cpl. Resztę mam pod ręką w tej ściądze.
