Niedawno podjąłem decyzję, która dla wielu wciąż wydaje się ryzykowna – porzuciłem Windows 11 na rzecz Ubuntu 24.04.3 LTS. Czy było warto? Zdecydowanie tak (stan na 28.01.2026). Pierwsze, co zauważyłem, to zauważalny wzrost wydajności. Mój laptop, który pod „jedenastką” czasem łapał zadyszkę lub sprawiał problemy przy używaniu nawet podstawowych funkcji, na Linuksie odżył. System jest lżejszy, responsywny i po prostu szybszy. Jednak surowa instalacja Ubuntu, choć funkcjonalna, wymaga kilku drobnych szlifów, aby UX (User Experience) był idealny, zwłaszcza dla kogoś przyzwyczajonego do środowiska Microsoftu.
Oto 5 kluczowych ulepszeń, które wprowadziłem zaraz po instalacji, a które sprawiają, że korzystanie z Ubuntu to czysta przyjemność. Pokażę Ci dokładnie, jak to zrobić, krok po kroku.
1. Ujarzmienie gładzika – gesty i naturalne przewijanie
Po przesiadce z Windowsa, domyślne zachowanie touchpada w Linuksie może irytować. Często brakuje „naturalnego przewijania” (gdzie ruch palcami w górę przesuwa stronę w dół, jak na smartfonie), a kliknięcie prawym przyciskiem myszy poprzez stuknięcie dwoma palcami bywa wyłączone. To detale, ale psują pierwsze wrażenie.
Jak to naprawić w Ubuntu 24.04? Nie musisz instalować żadnych sterowników. Wszystko jest zaszyte w systemie GNOME 46, który napędza Ubuntu.
- Otwórz Ustawienia.
- Przejdź do sekcji Mysz i panel dotykowy.
- W zakładce „Panel dotykowy” włącz opcję Przewijanie naturalne.
Upewnij się, że Kliknięcie prawym przyciskiem jest ustawione na „Kliknięcie dwoma palcami”.
Teraz nawigacja po systemie jest płynna i intuicyjna, dokładnie tak, jak przyzwyczaiły nas do tego nowoczesne urządzenia mobilne.
2. Skalowanie ekranu i czytelność czcionek
Jeśli korzystasz z monitora o wysokiej rozdzielczości (HiDPI) lub laptopa z ekranem 2K/4K, domyślny interfejs może być albo mikroskopijny (skala 100%), albo gigantyczny (skala 200%). Ubuntu 24.04 oferuje rozwiązanie w postaci skalowania ułamkowego, ale warto też zadbać o same czcionki.
Krok 1: Włącz skalowanie ułamkowe W Ustawienia -> Ekrany, aktywuj przełącznik Skalowanie ułamkowe. Pozwoli Ci to ustawić wielkość interfejsu np. na idealne 125% lub 150%.
Krok 2: Zaawansowana kontrola czcionek (Dostrajanie GNOME) Systemowe ustawienia to za mało. Zainstalujmy narzędzie, które daje pełną kontrolę: Otwórz terminal (skrót Ctrl + Alt + T) i wpisz:
sudo apt update
sudo apt install gnome-tweaks
Po uruchomieniu aplikacji Dostrajanie, w sekcji Czcionki możesz zmienić „Współczynnik skalowania”. Czasami delikatne zwiększenie tej wartości (np. do 1.05) sprawia, że tekst staje się znacznie wyraźniejszy i mniej męczy wzrok.
3. Mission Center – Monitor zasobów z prawdziwego zdarzenia
Jako były użytkownik Windowsa, brakowało mi przejrzystego Menedżera Zadań. Systemowy „Monitor Systemu” w Ubuntu jest funkcjonalny, ale mało czytelny. Rozwiązaniem jest Mission Center – aplikacja, która wygląda i działa niemal identycznie jak nowoczesny menedżer z Windows 11, pokazując obciążenie CPU, GPU oraz zużycie RAM w pięknej formie graficznej.
Jak zainstalować? Najlepiej skorzystać z paczki Flatpak (o czym więcej w punkcie 4). Wpisz w terminalu:
flatpak install flathub io.missioncenter.MissionCenter
Dzięki temu masz podgląd na to, co dokładnie zużywa zasoby Twojego komputera, co jest kluczowe, gdy zależy Ci na utrzymaniu tej świetnej wydajności, o której wspomniałem na wstępie.
4. Odblokuj potęgę aplikacji dzięki Flatpak
Ubuntu domyślnie promuje swój format paczek – Snap. Choć ma on zalety, to społeczność Linuksa pokochała format Flatpak. Dlaczego? Aplikacje w tym formacie są odizolowane od reszty systemu (bezpieczeństwo!), zawsze aktualne i często działają szybciej oraz stabilniej niż ich odpowiedniki z repozytoriów systemowych.
Dla mnie to był „game changer”. Wiele programów, których używałem na Windowsie, znalazłem błyskawicznie właśnie na Flathubie.
Jak aktywować Flatpak w Ubuntu 24.04? Domyślnie jest on wyłączony. Naprawmy to trzema komendami (po każdej wciśnij ENTER):
sudo apt install flatpak
sudo apt install gnome-software-plugin-flatpak
flatpak remote-add --if-not-exists flathub https://flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo
Po wykonaniu tych poleceń uruchom ponownie komputer. Od teraz „Sklep z aplikacjami” (lub terminal) pozwoli Ci instalować tysiące programów z potężnej bazy Flathub.
5. Menedżer plików dla profesjonalisty
Domyślny menedżer plików w Ubuntu (Nautilus) jest estetyczny i prosty. Czasami jednak zbyt prosty. Jeśli, tak jak ja, często operujesz na plikach, przenosisz dane czy edytujesz konfiguracje, potrzebujesz czegoś mocniejszego.
Moim odkryciem jest Double Commander. To dwupanelowy menedżer plików, inspirowany legendarnym Total Commanderem z Windows. Pozwala na błyskawiczne operacje na dwóch katalogach jednocześnie, masową zmianę nazw plików i zaawansowane wyszukiwanie.
Instalacja:
sudo apt install doublecmd-gtk
To narzędzie drastycznie przyspiesza pracę. Zamiast otwierać dwa osobne okna i przeciągać pliki, wszystko robisz w jednym widoku za pomocą skrótów klawiszowych.
Podsumowanie
Przesiadka na Ubuntu 24.04.3 nie musi oznaczać rezygnacji z wygody. Powyższe 5 kroków to absolutna podstawa, która zmienia „surowy” system w potężne, spersonalizowane narzędzie pracy. Jestem zadowolony ze zmiany – zyskałem stabilność, bezpieczeństwo i szybkość, której Windows 11 już mi nie oferował. Jeśli wciąż się wahasz, po prostu spróbuj. Linux obecnie jest bardziej przyjazny niż kiedykolwiek.
